Intuïtief creëren: hoe het kladblok mijn creatie proces transformeerde

Van creatieve blokkade naar kladblokken vol verhalen

Sinds december 2022 schrijf ik kladblokken vol. Je weet wel, van die goedkope A4 formaat, met een dunne ringband gebonden vellen papier. En ik kan je zeggen; ik vind ze fantastisch! Na een kleine 2 jaar tijd en er 4,5 vol te hebben geschreven, is het tijd voor een eerbetoon aan het kladblok. In deze blog lees je waarom ik met kladblokken ben gaan werken en hoe ze me van een groot deel van mijn creatieve blokkades af hielpen.

Hoe je persoonlijkheid kennen helpt in je werkproces

Eind van 2022 vulde ik voor de derde keer de 16 personalities test in. Een persoonlijkheidstest, die je meer laat ontdekken over wie jij bent als persoon, welke voorkeuren je hebt en wat voor werkwijzen er bij je passen. Deze keer vanuit teamverband op mijn werk. Eerdere keren klikte er iets in me, toen ik erachter kwam dat ik als INFP benoemd werd door de test. Het spreekwoord; driemaal is scheepsrecht bleek in dit geval aan de orde. Het leek nu wel alsof er een portaal naar een volledig nieuwe wereld opende. Online zocht ik verder op de 4 letters INFP en ik las allerlei boeken die ik erover te pakken kon krijgen. In één van die zoektochten stuitte ik op een coach. Van haar leerde ik zoveel over een Introvert Intuïtief Voelend (INF) persoonlijkheid zijn.

Creëren en editen zijn twee losse processen

Eén van de dingen die voor intuïtieve creatieven aanbevolen wordt, is om het creatie en edit proces uit elkaar te halen zodra je iets maakt (dus ook als je schrijft). De coach legde haarfijn uit dat INF personen zeer gevoelig zijn voor kritiek en feedback. Zodra je typt op een computer is de kans heel groot dat je jezelf direct aan het verbeteren (=editen) bent. Komt dat je bekend voor?

Het creatie proces en het edit proces zijn twee totaal verschillende processen en hebben diverse doelen. Het ene proces stagneert het andere. Door beide processen te mixen creëer je als intuïtief persoon hét recept voor uitstelgedrag en blokkade. Door te editen tijdens je maakproces demp je telkens de bron vol creativiteit (die als een fontein wil klateren).*

Hoe splits je het creatieve en edit proces?

In de tijd die volgde probeerde ik het creatie- en edit proces te splitsen. Ik merkte bij mezelf dat ik het verrekte lastig vond om niet te editen tijdens het typen (dus te creëren) op de computer. Vandaar dat ik switchte naar met de hand op papier schrijven. Ik kocht een kladblok en een vulpen. Voor ik het wist begonnen de woorden te stromen. Het papier ving gewoon de woorden op die er op dat moment waren, er bleef geen cursor afwachtend voor meer knipperen.

een boek schrijven in een kladblok!

Vrij snel daarna diende zich een schrijfproject aan waarmee ik kon experimenteren. Het meeschrijven aan het boek: “Alles heeft zijn tijd” over het bijbelgedeelte van Prediker 3. De uitgever vroeg me om dertig stukken de te schrijven. Een uitgelezen kans om dit proces op een totaal andere manier aan te vliegen dan het eerste boek dat ik schreef… Zou dat goed aflopen?

Ervaringen van een eerder schrijfproces benauwden me

Het schrijfproces van mijn eerste boek vond volledig plaats op de computer. Ik plakte mezelf dagenlang achter m’n laptop vast en typte, verwijderde, typte, schaafde en typte opnieuw een zin. Vaak was ik in dit proces boos op mezelf. Er waren dagen dat ik weinig tot niets uit mijn handen kreeg, dan schaamde ik me. Ik vroeg me af wat er mis met me was. Pushte mezelf een strakkere planning te maken en mezelf beter aan die planning te houden. Om binnen de kortste keren weer te belanden in een volgende blokkade van schaamte en uitstelgedrag.

Terugkijkend met de kennis die ik nu heb zie ik dat er weinig met me mis was, enkel dat ik de prettigste werkwijze voor een intuïtief persoon nog niet ontdekt had. Al mijn creatieve projecten vloog ik aan via methoden die me aangeleerd of voorgedaan waren.

Het schrijfproces intuïtief aanvliegen in het kladblok

Experimenteren met deze nieuwe werkwijze klonk me als muziek in de oren. Binnen een mum van tijd schreef ik allerlei stukken over het onderwerp “Er is een tijd om te zoeken en een tijd om verloren te laten gaan” op papier. Vervolgens typte ik de stukken uit op de computer. Printte de stukken en schoof ermee. Ik markeerde waar er stukken ontbraken. Daarna deed ik opnieuw een schrijfronde, een typ- en edit-ronde. En dat nogmaals. Met het resultaat dat daaruit kwam was ik tevreden, ik stuurde het voor de eerste maal naar de uitgever. Zoals gebruikelijk in een schrijfproces volgden er met de uitgever nog wat correctierondes, die ervoer ik als moeiteloze aanvullingen en wijzigingen.

Tijdens het intuïtieve schrijfproces ervoer ik bergen minder weerstand, doordat ik het creatieproces (schrijven) en het editen uiteen had getrokken. Eerst maken en opzij leggen, op een later moment polijsten. Daarnaast ontdekte ik hoe prettig het is om op papier te schrijven. Hoeveel geduldiger, vergevingsgezinder, kalmerend een kladblok aanvoelt, ten opzichte van de knipperende cursor in het verlichte tekstverwerker document op de laptop.

11 redenen waarom ik inmiddels dol ben op het kladblok, het kladblok is:

1. Veilig: Veel bladzijden vormen een groot geheel. Zodra je klaar met schrijven bent klap je het blok dicht en zie je je schrijfsels niet meer. Ze staan veilig opgeborgen tussen heel veel bladzijden.
2. Niet snel vol: Op elke regel passen 8 tot 10 woorden, de bladzijde heeft zo’n 28 regels. Dat betekent dat je je kan uitleven.
3. Een geduldige luisteraar: Je mag de hele tijd aan het woord zijn. Er is niet iemand die je onderbreekt in je geschrijf of geklets. En er wordt niet door je heen gesproken. Je mag je zin en gedachten afmaken en zo ver mogelijk afdwalen als je wilt.
4. Niet veeleisend: Het papier is ook blij met halve hersenspinsels, quotes of flarden van herinneringen, mindmaps en verhalen.
5. Budgetvriendelijk: Voor een prikkie koop je een kladblok. Dat zorgt er bij mij voor dat ik niet zo perfectionistisch ben met wat ik neerpen. Ik durf meer ideeën en vage concepten op het papier te kalken, omdat ik weet dat ik me eenvoudig nieuwe kladblokken kan veroorloven.
6. Best oké voor het milieu: Als de ringband na het overtypen van je verhalen eruit haalt, kan de rest van het blok bij het oud papier.
7. Gevarieerd: Er zijn blokken met ruitjes en lijnen, net waar mijn bui om vraagt. Ook kan je het kladblok omdraaien en vanaf de achterzijde een heel ander verhaal beginnen.
8. Vriendelijk: Het papier voelt zacht onder mijn hand als ik schrijf. Als de schaamte voor mijn schrijfsel te hoog op loopt, kan ik altijd een bladzijde uit het blok scheuren en het opproppen, verscheuren of zelfs verbranden.
9. Makkelijk te bewaren: Kladblokken nemen nadat ze volgeschreven zijn niet veel ruimte in in je kast.
10. Te personaliseren: Stiften, pentekeningen, legenda in de kantlijn en een collage op de cover. Al werkende vormt het kladblok zich meer en meer naar je hand. Zelf ben ik er fan van om op elke cover een collage te maken.
11. Mee te nemen: Als je op reis gaat of een schrijfmoment buitenshuis plant, je kladblok is eenvoudig in je tas te stoppen. Het weegt niet veel, is flexibel en buigzaam. Heerlijk om mee te nemen, dat blok.

Als jij een creatieveling of maker bent en uitstelgedrag of blokkades herkent, dan wil ik je aanmoedigen om eens een persoonlijkheidstest te doen, misschien brengt het je ideeën. Daarnaast nodig ik je uit om jezelf de ruimte en toestemming te geven om volledig je eigen werkwijze in te richten. En de tred te omarmen die daarbij past.

Wil je meer lezen over intuïtieve schrijf- en creatie processen?

De onderstaande non-fictie boeken hebben me veel inzicht gegeven en verder geholpen in mijn schrijfproces als intuïtieve maker:

Writing on the intuitive side of the brain – Lauren Sapala

Dear writer, are you intuitive? Becca Syme, Susan Bischoff

INFJ writer – Lauren Sapala

We need your art – Amie McNee (verschijnt maart 2025)

Walking on Water – Madeleine L’Engle

Write for Life – Julia Cameron

*In het jeugdboek Prutje van Pieter Koolwijk vind ik de concepten blokkade en bron van creativiteit heel prachtig aanwezig.

Hoe ervaar jij het creatieve schrijfproces?

Uiteraard ben ik heel benieuwd naar hoe jij het schrijf (of maak)proces ervaart? Experimenteer jij weleens met verschillende werkwijzen of methoden? Typ jij schrijfsels altijd op de computer? Heb jij weleens last van uitstelgedrag of creatieve blokkades, of las jij een heel goed boek over dit onderwerp? Ik hoor het graag van je! Typ je ervaring of vraag hieronder in een reactie, of stuur ‘m via de mail.