De weeklaag, wellicht een nogal oncomfortabel onderwerp voor een blog, maar sinds kort brengt het me een rijke diepgang in gebed. Mocht je enige twijfel hebben verder te lezen omdat je een klaagzang aan woorden verwacht, dan wil ik je aanmoedigen je nieuwsgierigheid aan te zetten en in dit artikel te duiken.
Onlangs was ik op een retraite dag geleid door de Amerikaans-Britse schrijfster Sharon Garlough Brown (ze schreef de Reisgenoten roman serie en is spiritual director ook wel geestelijk begeleider, iemand die mensen helpt om God te ervaren in hun leven).
Door de dag heen nam Sharon ons mee in allerlei vormen (spiritual practices) die je helpen God te ontmoeten en je geloof te verdiepen. Een van de oefeningen raakte me in het bijzonder, vandaar dat je in deze blog alles leest over ‘the spiritual practice of lament’ oftewel de spirituele oefening van weeklagen.
Maar, wat als ik liever niet klaAg?
In onze maatschappij zijn we gewend te zeggen: “Je mag niet klagen, er is altijd een ander die het heel wat slechter, zwaarder of minder heeft dan jij”.
Het deel van deze stelling dat er veel mensen op aarde zijn die het minder hebben dan de situatie waarin jij en ik leven, beaam ik volledig. Wanneer je dit als argument gebruikt om zelf niet te mogen klagen bij verdriet of pijn, ontneem je jezelf een stuk ruimte om het totale scala van je emoties te uitten.
Wat het effect is van de gedachte: ‘Ik mag niet klagen‘?
Sharon zei: Als je de “ik mag niet klagen, want een ander heeft het veel slechter” gedachte voor waar aanneemt in je leven, dan is de kans groot dat je je eigen pijn negeert en wegstopt. Alsof je jouw eigen pijn en verdriet afmeet ten aanzien van de pijn van een ander. En enkel degene met de meeste pijn heeft het recht er over te praten.
Het gevolg daarvan kan zijn dat je amper over je pijn praat en het bedelft onder dingen waar je heel druk mee bent, of zaken waar je afleiding in zoekt. Wat uiteindelijk kan leiden dat je stil komt te staan in je leven omdat alle verdriet, rouw, woede of pijn die je inslikt je ziek of bitter maakt.
Moment van reflectie
Het amper, tot geen ruimte bieden in je leven aan verdriet, rouw, woede of pijn, maakte bij mij persoonlijk heel wat los. Misschien herken jij dat bij jezelf ook. Op zo’n moment helpt het mij om een langzamer tempo te kiezen en mezelf vragen te stellen. Vaak schrijf ik over wat de vragen in me oproepen. Een aantal vragen die je aan jezelf kan stellen naar aanleiding van het bovenstaande onderwerp zijn:
- In hoeverre herken je de gedachte “Ik mag niet klagen want een ander heeft het veel slechter dan ik.”?
- Wat doet het met je als je de woorden: ‘verdriet, rouw, woede en pijn’ hoort?
- Kan je je een situatie of moment herinneren dat er geen ruimte was voor je verdriet, rouw woede of pijn?
Breng je beklag (over God) bij God en slik je verdriet, rouw, woede of pijn niet in.
God roept ons in de bijbel op tot het tegenovergestelde van pijn inslikken. Hij nodigt ons uit om ons hele hart bij hem uit te storten. Daar is zelfs een vorm voor: de weeklaag. God houdt zoveel van ons en biedt ons ruimte voor elke emotie. Ook die van boosheid, frustratie en treurnis. In de bijbel zie je dat weeklagen een groot onderdeel is van het gebed. Er is een heel boek dat klaagliederen heet, het boek Job is vol van beklag en ook veel Psalmen hebben klaagzang in zich.
Weeklaag als gebed van protest
Het klaaglied is een gebed van protest waarin je God aanroept en zegt: “Heer zoals ik de wereld nu zie, komt de aarde niet overeen met zoals U hem heeft bedacht. Doe er iets aan!”
De ruimte om te klagen
Naast dat er veel te vieren is in ons leven is er ook volop te rouwen en onze God is zo goed dat Hij ons toestemming geeft om te rouwen. Bij God is er plek en een luisterend oor om je pijn te benoemen, om uit te roepen naar zijn komende koninkrijk. God geeft ons in de bijbel allerlei voorbeelden van woorden om te weeklagen richting Hem. Hoe een genereuze God is Hij!
Weeklagen dient een doel, het slaat een brug tussen dat wat wij weten dat waar is over God (zijn liefde en identiteit) en dat wat wij zien vandaag de dag (de ellende en treurnis die we dagelijks zien).
Uitroepen in klaagroep tot God, helpt ons om met God in een levende en bewegende relatie te blijven in ons dagelijks leven.
Als je kijkt naar Jezus, dan leefde hij dat ook voor. Hij was nooit stoïcijns of gevoelloos, Hij stelde zijn pijn, verdriet en emoties tentoon. Daarmee laat Jezus ons zien dat God bekend is met rouw en weeklaag. Hij deinst er niet voor terug, en biedt je er juist een veilige ruimte voor.
Breng je bitterheid als een offer bij God en stort je ziel uit bij Hem. We hebben altijd zelf een vrije keus. We kunnen onze bitterheid bij God brengen of onze bitterheid doorslikken en zelf bitter worden, een bittere ziel krijgen.
Weeklagen in de bijbel
Het verhaal van Hannah (1 Samuel 1:1-20) laat zien dat je al je verdriet en pijn bij God kan brengen en dat mensen om je heen je niet altijd zullen begrijpen. Zowel Peninnah als Eli veroordeelden Hannah in het verhaal. Elkanah, haar man ging haar grotere cadeaus toestoppen. Hannah stort al haar verdriet in eerlijkheid uit bij God. Ze ervaart de diepte van wanhoop en legt haar klacht bij God neer en zegt: “Heer vergeet mij niet, denk aan mij.”
Ondanks alle voorbeelden van weeklagen in de bijbel, is de weeklaag niet een vorm die ik zelf veel beoefen in mijn persoonlijk gebed. Daarnaast hoorde ik er ook niet veel mensen over in gebedsgroepen of kringen. Ik vroeg me af hoe dat kwam?
Waarom klagen we zo weinig in ons gebed?
Is dat vanwege:
- Ons ongemak als mens, rondom het aankijken van situaties die onprettig, onopgelost en onaf zijn, en zeker niet zo zijn als dat wij verwachten zoals God ze zou hebben beloofd?
- De huidige maatschappij die de neiging heeft alles wat ellendig is af te dekken, weg te poetsen of voorbij te zappen. Alsof ellende en treuren iets is dat je met je stoffer en blik als een paar viezige pluisjes uit je leven kan vegen?
- Het verhaal dat de media ons voorschotelt dat ons leven maakbaar is? Je hebt vast wel eens meegemaakt dat je je klaagt over iets dat ellendig is of wat je verdriet doet en dat de luisteraar tegenover je direct een oplossing, een positief woord over jouw verhaal heen smijt. Het vraagt een mate van moed om te luisteren en de ellende in jouw leven en dat van anderen in de ogen aan te kijken. Dat brengt hoogst oncomfortabele gevoelens met zich mee, ellende is niet hoe je wilde, je had voorgesteld of hoopte dat dingen zouden gaan. En nu is het er toch. En dan?
Ik ben dankbaar te ontdekken dat ruimte geven aan ellende en onaangename situaties iets heel bijbels is. En dat weeklagen tot God, een vorm die we misschien lang vergeten waren, ruimte biedt. Ben je klaar om het eens te beoefenen?
Praktisch aan de slag met klagen in gebed | OEFENING 1
Sharon gaf ons tijdens de retraite de opdracht om aan de slag te gaan met een weeklaag. Ze nodigde ons uit om woorden te geven aan je bitterheid en verdriet richting God. Ze gaf de volgende 3 suggesties: neem 30 minuten de tijd en kies een van de onderstaande optie
- Er zijn veel klaagpsalmen. Je kunt je weeklaag starten met een (gedeelte van een) Psalm, zoals: Psalm 6, 13, 22, 42, 43, 44, 77, 88, 142 of 143.
- Lees het verhaal van Hannah in 1 Samuel 1:1-20. Het kan zijn dat jij in je leven net als Hannah te maken hebt gehad met veroordeling door mensen om je heen. Wie heeft jou aangeklaagd in je leven? Zijn er stukken van Hannahs verhaal die je herkent in jouw leven? Schrijf en/of praat erover met God.
- Schrijf je eigen klaagzang, stort je bitterheid en zorgen uit.
Als je je klaagzang tot God richt voel je dan niet gedwongen om heel snel naar hoop te verschuiven. Er is ruimte voor al je treurnis. Aan het eind van je treurnis ontstaat leegte. De grote leegte opent een pad naar volledige afhankelijkheid van God.
Mijn persoonlijke ervaring met het klagen in gebed
Toen ik deze oefening zelf deed hoorde ik allerlei belemmerende gedachten: “Doe eens even niet zo negatief, zit niet zo te klagen, nu heb je wel genoeg geklaagd, Zever. Niemand zit te wachten op je ellende. Tijd om door te gaan naar iets positievers. Door te klagen kom je toch helemaal geen stap verder. Lekker opbeurend ben je weer.”
Zelf vond ik het heel interessant om te ervaren hoeveel weerstand ik had op klagen. De komende periode wil ik de weeklaag vaker toevoegen in mijn gebed.
Ik wil je uitnodigen deze oefening te doen, en ervaar je weerstand? Weet dat je niet de enige bent.
Starters (prompts) voor je klaaggebed | OEFENING 2
Schrijf je weleens je gebed op? Als je hier vaker meeleest dan weet je dat ik ervan hou om mijn gebed op te schrijven. Misschien wil jij dat rondom weeklagen ook eens proberen.
Kies een of meerder van onderstaande prompts.
Zet je timer op 15 tot 30 minuten.
En schrijf je gebed.
Hierbij een aantal zinnen die je op gang helpen:
- Mijn lijf jammert…
- Er rammelt van alles in mijn leven en vooral…
- Mijn ziel druipt weg van treurigheid. (Psalm 119:28a STV)
- Bedroefd voelt mijn hart, want…
- Waarom toch, mijn Heer…
- Vader, de aanklacht brengt me van mijn stuk dat…
- Vandaag lijkt mijn leven omhult met grijs, …
- Wat ik zie doet zeer aan mijn ogen,
- Heer, ik voel me ziedend, hoe is het mogelijk dat…
Vul aan met wat je voelt, ervaart, beleeft en ziet over wat je beklemd, betreurt, benauwd. Kortom stort je hart uit bij je Trooster.
P.S. Hoe ervaar jij de weeklaag?
Ik ben erg benieuwd naar jouw ervaring, was jij bekend met de weeklaag en gebruik je hem in je gebeden? Deed je een van de oefeningen en wil je daar iets over vertellen? Laat je het weten in een reactie onder deze blog?
